Các nguyên nhân gây vô sinh nam thường gặp

Nguyên nhân vô sinh đến từ cả 2 phía nam giới và nữ giới, với tỷ lệ ngang nhau là 50%. Vậy các nguyên nhân gây vô sinh nam thường gặp là gì và nó có điều trị được không, cùng IVF Bưu điện tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

I.Chức năng sinh sản ở nam giới

Khả năng sinh sản ở nam giới là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng của nhiều yếu tố. Để nam giới có khả năng thụ tinh thành công và giúp phụ nữ mang thai, các yếu tố quan trọng liên quan đến tinh trùng cần được đảm bảo

• Tinh trùng khỏe mạnh: Tinh trùng khỏe mạnh là kết quả từ sự phát triển đầy đủ và hoạt động hiệu quả của hệ sinh sản nam, bắt đầu từ giai đoạn dậy thì. Ít nhất một trong hai tinh hoàn phải đảm bảo chức năng sản xuất tinh trùng, kết hợp với sự tổng hợp đủ hormone testosterone cùng các kích thích khác để duy trì quá trình này. Sau khi được tạo ra trong tinh hoàn, tinh trùng di chuyển qua các ống dẫn, hòa trộn với tinh dịch, và được phóng thích ra ngoài qua dương vật trong quá trình xuất tinh.
• Số lượng tinh trùng đủ lớn: Một lượng tinh trùng vừa đủ trong tinh dịch là yếu tố cần thiết để tăng khả năng thụ tinh. Nếu số lượng tinh trùng quá ít, cơ hội để một tinh trùng tiếp cận và thụ tinh với trứng sẽ giảm đáng kể.
• Chức năng tinh trùng đảm bảo: Tinh trùng cần có khả năng di động tốt để tiếp cận và xâm nhập vào trứng. Nếu khả năng vận động bị hạn chế hoặc tinh trùng di chuyển kém, quá trình thụ tinh sẽ khó có thể diễn ra, làm giảm khả năng mang thai.

Xét nghiệm tinh dịch đồ là xét nghiệm quan trọng để đánh giá khả năng sinh sản của nam giới

Vậy các nguyên nhân gây vô sinh nam là gì và khi nào cần đi khám?

II.Các nguyên nhân gây vô sinh nam 

1.Tinh trùng yếu

Chất lượng tinh trùng là yếu tố quyết định hàng đầu đến khả năng sinh sản của nam giới. Để đánh giá chất lượng tinh trùng, người ta thường xét đến ba yếu tố chính:

• Số lượng tinh trùng: Đây là chỉ số quan trọng nhất, thể hiện mật độ tinh trùng trong mỗi ml tinh dịch. Một số lượng tinh trùng đủ sẽ tăng khả năng thụ tinh với trứng. Theo tiêu chuẩn, mỗi ml tinh dịch nên chứa ít nhất 15 triệu tinh trùng. 
• Khả năng di chuyển cùa tinh trùng: Tinh trùng khỏe mạnh phải có khả năng di chuyển linh hoạt để vượt qua hành trình dài từ âm đạo lên gặp trứng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khả năng sinh sản của nam giới tỉ lệ thuận với số lượng tinh trùng di động. Cụ thể, nam giới có dưới 5 triệu tinh trùng di động được xem là vô sinh nặng.
• Hình thái: Hình dạng của tinh trùng cũng ảnh hưởng đến khả năng thụ tinh. Tinh trùng khỏe mạnh thường có hình dạng đặc trưng với đầu oval và đuôi dài. Hình thái chuẩn giúp tinh trùng di chuyển hiệu quả và tăng khả năng thụ tinh.

Một trong các nguyên nhân gây vô sinh nam phổ biến là tình trạng tinh trùng yếu. Tinh trùng yếu là tình trạng tinh trùng có số lượng không đủ, chất lượng kém, và khả năng tồn tại hạn chế trên hành trình đến gặp trứng, dẫn đến khó khăn trong việc thụ thai. Tình trạng này được xác định khi:

• Tỷ lệ tinh trùng di động thấp hơn 75%, nghĩa là hơn 25% tinh trùng bị bất động hoặc chết. Trong lượng tinh trùng di động được tìm thấy thì tinh trùng di động chậm hoặc không hiệu quả chiếm phần lớn, với tinh trùng di động nhanh dưới 25%.
• Lượng tinh dịch mỗi lần xuất tinh dưới 2ml, và tổng số tinh trùng ít hơn 40 triệu, được coi là số lượng không đạt chuẩn.

Trong trường hợp cả 3 chỉ số của tinh trùng là số lượng, hình dạng và khả năng di động đều bất thường thì nam giới có thể rơi vào nhóm thiểu nhược quái tinh (OAT).

Tinh trùng yếu không chỉ gây trở ngại trong việc thụ thai mà ngay cả khi quá trình thụ thai thành công, thai nhi có thể gặp khó khăn trong việc phát triển. Hệ quả có thể bao gồm thai nhi phát triển chậm, tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh, hoặc nguy cơ mất thai sớm.

Tình trạng này thường khiến nam giới mất tự tin, dễ rơi vào trạng thái căng thẳng hoặc khủng hoảng tâm lý. Ngoài ra, tinh trùng yếu còn thường liên quan đến các vấn đề về sinh lý nam, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống và tâm lý của người bệnh.

2.Không có tinh trùng do tắc nghẽn (vô tinh do tắc nghẽn)

Vô tinh không tắc nghẽn là lý do thứ hai trong các nguyên nhân gây vô sinh nam phổ biến. Vô tinh (không có tinh trùng) là tình trạng không tìm thấy tinh trùng trong mẫu tinh dịch sau khi phân tích dưới kính hiển vi.

Vô tinh là một trong các nguyên nhân gây vô sinh nam

Nam giới vô tinh thường được chia thành hai nhóm: vô tinh do tắc nghẽn và vô tinh không do tắc nghẽn. Trong đó, tình trạng vô tinh không do tắc nghẽn phổ biến hơn, khoảng trên 40%.

Tình trạng vô tinh không do tắc nghẽn có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:

Rối loạn nội tiết do vùng dưới đồi – tuyến yên: Đây là trung tâm điều khiển hệ thống nội tiết trong cơ thể. Khi vùng này bị tổn thương, quá trình sản xuất và tiết các hormone sinh dục như GnRH, gonadotropin bị rối loạn, dẫn đến ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nam giới.

Bất thường di truyền: Rối loạn số lượng nhiễm sắc thể: Các hội chứng như Klinefelter, Down, Noonan… gây ảnh hưởng đến quá trình phát triển của tinh hoàn và sản xuất tinh trùng.

Rối loạn cấu trúc nhiễm sắc thể: Các bất thường về cấu trúc nhiễm sắc thể như hội chứng Kallmann, mất đoạn nhiễm sắc thể Y cũng là 1 trong các nguyên nhân gây vô sinh nam.

Bệnh lý tinh hoàn:

• Suy tinh hoàn: Có thể do các nguyên nhân như viêm tinh hoàn, chấn thương, hóa trị, xạ trị.
• Dị tật bẩm sinh: Tinh hoàn không có, tinh hoàn ẩn, hội chứng Sertoli… đều ảnh hưởng đến khả năng sản xuất tinh trùng.

Hiện nay với sự phát triển của y học đã cho ra đời các phương pháp hỗ trợ sinh sản điều trị vô sinh namkhông có tinh trùng do tắc nghẽn. Các thủ thuật thường dùng để hỗ trợ bệnh nhân thu được tinh trùng bao gồm:

MESA (Vi phẫu lấy tinh trùng ở tinh hoàn) là một kỹ thuật y khoa được chỉ định cho những trường hợp nam giới vô sinh do tắc nghẽn đường dẫn tinh, đặc biệt khi việc phẫu thuật nối lại ống dẫn tinh không khả thi. Thủ thuật này bao gồm việc bộc lộ tinh hoàn và hút tinh trùng trực tiếp từ mào tinh. Toàn bộ quá trình thường kéo dài khoảng 30 phút. Sau khi nghỉ ngơi khoảng 2 giờ, bệnh nhân có thể xuất viện.

Phương pháp mesa lấy tinh trùng trực tiếp từ mào tinh

Ưu điểm phương pháp: Đem lại hiệu quả cao. Theo nghiên cứu của Gangrade năm 2013, kỹ thuật MESA có thể thu được tinh trùng thành công ở khoảng 90% trường hợp. Tinh trùng thu được bằng MESA có chất lượng tốt và có thể được sử dụng ngay lập tức hoặc bảo quản đông lạnh. 

PESA (Kỹ thuật lấy tinh trùng qua da) là một kỹ thuật y khoa được áp dụng cho những trường hợp nam giới vô sinh do tắc nghẽn đường dẫn tinh, đặc biệt khi các phương pháp phẫu thuật khác không khả thi. Khác với MESA, PESA không yêu cầu bộc lộ hoàn toàn tinh hoàn và mào tinh, giúp giảm thiểu tổn thương và thời gian phẫu thuật.

Tương tự như MESA, bệnh nhân thường được gây mê để đảm bảo quá trình thực hiện diễn ra thuận lợi. Thủ thuật diễn ra nhanh chóng, chỉ khoảng 15 phút. Sau khi nghỉ ngơi ngắn, bệnh nhân có thể ra viện.

Ưu điểm của PESA: 

– Ít xâm lấn: Thủ thuật đơn giản, ít gây đau và thời gian hồi phục nhanh.

– Hiệu quả cao: Tỷ lệ lấy được tinh trùng thành công bằng phương pháp PESA rất cao, khoảng 80% các trường hợp.

– Chất lượng tinh trùng tốt: Các nghiên cứu đã chứng minh rằng tinh trùng thu được bằng PESA có chất lượng tương đương với tinh trùng của người hiến.

3.Không có tinh trùng không do tắc nghẽn (vô tinh không do tắc nghẽn)

Vô tinh không do tắc nghẽn là một loại vô tinh trong đó không có tinh trùng trong tinh dịch do vấn đề trong quá trình sản xuất tinh trùng. Nó khác với tình trạng vô tinh trùng tắc nghẽn, là tình trạng tắc nghẽn ở đường sinh sản khiến tinh trùng không thể đến được tinh dịch.

Nguyên nhân gây ra chứng vô tinh không do tắc nghẽn rất đa dạng và có thể bao gồm bất thường về gen, mất cân bằng nội tiết tố, chấn thương tinh hoàn hoặc thậm chí là các yếu tố chưa xác định.

Đối với nam giới vô tinh không do tắc nghẽn, Micro-Tese được coi là phương pháp đầu tay hữu hiệu. Các bác sĩ sẽ mở tinh hoàn và dùng kính hiển vi độ phóng đại cao để kiểm tra kỹ lưỡng các ống sinh tinh trong tinh hoàn để tìm khu vực có khả năng sản xuất tinh trùng. Các ống sinh tinh có dấu hiệu hoạt động tốt sẽ được lấy mẫu để tìm tinh trùng. 

Phương pháp Micro- TESE là giải pháp dành cho các bệnh nhân vô tinh không do tắc nghẽn

Các mẫu được lấy ra sẽ được kiểm tra dưới kính hiển vi để xác định xem có tinh trùng hay không. Nếu tìm thấy tinh trùng, chúng sẽ được bảo quản đông lạnh (nếu cần) hoặc sử dụng ngay trong quá trình hỗ trợ sinh sản, như thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) hoặc tiêm tinh trùng vào bào tương trứng (ICSI).

Ưu điểm của Micro-TESE

• Hiệu quả cao: Tăng khả năng tìm thấy tinh trùng so với các phương pháp lấy tinh trùng truyền thống (như TESE thông thường).
• Bảo tồn mô tinh hoàn: Nhờ sử dụng kính hiển vi, bác sĩ có thể lấy mẫu tinh trùng chính xác hơn, giảm thiểu tổn thương cho tinh hoàn và các mô xung quanh.
• An toàn: Quy trình được thực hiện trong môi trường kiểm soát cao, hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng.

Tuy nhiên, đây là một kỹ thuật phức tạp đòi hỏi các trang thiết bị tiên tiến hiện đại và cán bộ y tế có trình độ chuyên môn cao thực hiện. Thực tế, chỉ khoảng 50% số ca microTESE tìm thấy tinh trùng.

4.Rối loạn cương dương, không có khả năng xuất tinh

Rối loạn cương dương là tình trạng không duy trì được sự cương cứng đủ lâu để thực hiện giao hợp, dẫn đến khó khăn trong việc đưa tinh trùng vào âm đạo và tiến hành thụ tinh.

Bệnh nhân khi không thể đạt được hoặc duy trì cương cứng, quá trình giao hợp bị gián đoạn, khiến tinh trùng không thể di chuyển đến cơ quan sinh sản nữ để thụ tinh, dẫn đến nguy cơ gây vô sinh. Ngay cả khi có xuất tinh, tình trạng rối loạn cương dương kéo dài có thể dẫn đến suy giảm chất lượng tinh trùng do không được giải phóng thường xuyên.

Rối loạn cương dương ảnh hưởng lớn tới chất lượng quan hệ tình dục của cặp đôi

Không có khả năng xuất tinh là tình trạng nam giới không thể giải phóng tinh dịch ra khỏi cơ thể dù có sự kích thích tình dục hoặc đạt cực khoái. Khi không xuất tinh, tinh trùng không thể tiếp xúc với trứng để thụ tinh, giảm tỷ lệ mang thai của vợ chồng. Trong trường hợp xuất tinh ngược dòng, tinh trùng bị “khóa lại” trong cơ thể, không thể thực hiện chức năng sinh sản.

Rối loạn cương dương kéo dài có thể dẫn đến mất ham muốn tình dục, làm giảm khả năng xuất tinh. Ngược lại, không xuất tinh thường làm tăng áp lực tâm lý, khiến tình trạng rối loạn cương dương trầm trọng hơn.

Cả hai tình trạng đều là một trong các nguyên nhân vô sinh nam làm gián đoạn quá trình giao hợp, khiến tinh trùng không thể đến được trứng để thụ tinh. Kéo dài tình trạng này có thể dẫn đến các vấn đề sinh lý khác như suy giảm chất lượng và số lượng tinh trùng.

Vậy là các bạn đã biết được các nguyên nhân vô sinh nam thường gặp, vậy khi nào chúng ta cần đi khám để chẩn đoán và điều trị?

III. Khi nào cần đi khám?

Vô sinh nam thường không có những biểu hiện rõ ràng, đặc biệt là ở giai đoạn đầu. Dấu hiệu chính và rõ ràng nhất là không thể mang thai cùng bạn đời sau một thời gian cố gắng. Tuy nhiên, nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau đây, nên đi khám để được xác định chính xác các nguyên nhân gây vô sinh nam của bản thân và cps tể điều trị kịp thời:

• Rối loạn chức năng tình dục: Khó xuất tinh, giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương.
• Bất thường ở bộ phận sinh dục: Sưng đau tinh hoàn, bìu, dương vật; xuất hiện khối u.
• Các vấn đề sức khỏe khác: Nhiễm trùng đường hô hấp tái phát, mất khứu giác, tăng trưởng vú bất thường, rụng lông.

Theo Ths.BS.Vương Vũ Việt Hà, nam giới nên đi khám sức khỏe sinh sản định kỳ 6 tháng 1 lần để đảm bảo an toàn bản thân và gìn giữ hạnh phúc gia đình tương lai. Tại IVF Bưu điện, chi phí thăm khám sức khỏe sinh sản của nam giới dao động từ 1 triệu – 2 triệu, tuỳ thuộc vào số lượng xét nghiệm bạn thực hiện. 

Hoặc tham khảo video sau:

Nếu bạn đang gặp các vấn đề về sinh sản hãy liên hệ ngay tới các trang truyền thông của IVF Bưu điện để được cán bộ y tế tư vấn nhé!

Tổng đài Chăm sóc khách hàng Trung tâm HTSS Bệnh viện Bưu điện: 19001897

Các kênh chính thống của Trung tâm HTSS Bệnh viện Bưu điện

Email: ivfbenhvienbuudien@gmail.com

Chat Facebook: https://m.me/101632656162088

Zalo: https://zalo.me/2180550633231888686

Tiktok: https://www.tiktok.com/@ivf_buudien

Cổng thông tin điện tử Trung tâm hỗ trợ sinh sản Bệnh viện Bưu điện: https://ivfbuudien.vn

XEM NGAY